Krachttraining voor voetballers is de afgelopen jaren enorm veranderd. Steeds meer spelers, ouders en trainers begrijpen dat kracht, snelheid, power en belastbaarheid belangrijke onderdelen zijn van voetbalprestaties. Tegelijkertijd is er nog steeds veel verwarring over wat sportspecifieke krachttraining nu eigenlijk betekent.

Want wanneer is krachttraining écht sportspecifiek?

Is dat een voetbalbeweging uitvoeren met een gewicht in je handen?

Met een weerstandsband achter je aan sprinten?

Met een gewichtsvest een dribbelparcours afwerken?

Of twintig verschillende oefeningen achter elkaar uitvoeren omdat je daar ontzettend moe van wordt?

Nee.

Sportspecifieke krachttraining betekent niet dat je de sport moet kopiëren in de gym.

Het betekent dat je fysieke eigenschappen ontwikkelt die je op het veld nodig hebt — en dat je die eigenschappen vervolgens kunt omzetten in betere voetbalacties.

Mijn oorspronkelijke visie op dit onderwerp schreef ik jaren geleden al uit. De basis daarvan staat nog steeds overeind, maar onze kennis over performance training, belasting en blessurepreventie is verder ontwikkeld.

SPORTSPECIFIEK IS NIET HETZELFDE ALS EEN VOETBALBEWEGING NABOOTSEN

Dit is misschien wel de grootste misvatting.

Een voetballer hoeft in de sportschool géén schot na te bootsen met een kabel, géén dribbel uit te voeren met een gewichtsvest en géén sprint te simuleren met enkelgewichten.

Je hoeft het voetbal niet na te spelen om beter te worden in voetbal.

De krachttrainer (performance coach) ontwikkelt de fysieke eigenschappen achter de voetbal actie.

Denk hierbij aan:

  • Maximale kracht
  • Rate of force development
  • Explosieve kracht
  • Sprintvermogen
  • Acceleratie
  • Maximale snelheid
  • Remvermogen
  • Change of direction
  • Uni laterale kracht
  • Elasticiteit en reactieve kracht
  • Romp- en heupstabiliteit
  • Belastbaarheid
  • Energie voorziening

Dat zijn kwaliteiten die vervolgens een rol spelen bij acties als accelereren, afremmen, springen, duelleren, draaien, veranderen van richting en opnieuw versnellen.

Onderzoek uit 2026 laat bijvoorbeeld zien dat krachttraining bij voetballers betekenisvolle verbeteringen kan opleveren in onder andere maximale kracht, sprongprestatie en korte sprinttijden.

Dat is transfer.

DE SPORTSCHOOL IS GÉÉN VOETBALVELD

De krachttrainer en de voetbaltrainer hebben verschillende rollen.

De voetbaltrainer ontwikkelt voetbalspecifieke vaardigheden zoals een bal passen, aannemen, dribbelen en schieten. Het aanleren van positioneren, verdedigen, aanvallen en beslissingen nemen is ook zijn verantwoordelijkheid.

De performance coach ontwikkelt de fysieke eigenschappen die de speler ondersteunen:

  • Kracht
  • Snelheid
  • Power
  • Explosiviteit
  • Vermogen
  • Belastbaarheid

Dat betekent niet dat deze twee werelden niets met elkaar te maken hebben.

Integendeel.

Ze moeten juist op elkaar aansluiten.

Maar ze hoeven niet hetzelfde te zijn.

Een squat hoeft geen voetbalsituatie na te bootsen om waardevol te zijn. Een deadlift hoeft niet op een tackle te lijken. Een split squat hoeft geen dribbelbeweging te imiteren.

TRAINEN NAAR BEWEGING, NIET PER SPIERGROEP

Een voetballer is geen bodybuilder.

Dat betekent niet dat spiermassa onbelangrijk is. Spiermassa kan juist bijdragen aan kracht en belastbaarheid. Maar het doel van een voetballer is niet om zoveel mogelijk spiermassa op één lichaamsdeel te ontwikkelen.

Het gaat om het ontwikkelen van een lichaam dat kan:

Kracht produceren, absorberen, remmen, stabiliseren, versnellen, springen, draaien en opnieuw versnellen.

Daarom kijk ik liever naar bewegingspatronen en fysieke kwaliteiten dan naar afzonderlijke spieren.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • Knee dominant
  • Hip dominant
  • Lunge
  • Push
  • Pull
  • Carry

Daarom passen oefeningen als de squat, deadlift, split squat, lunge, press, row, farmers walk en verschillende vormen van sprong- en sprinttraining uitstekend binnen een programma voor voetballers.

Niet omdat ze ‘functioneel’ klinken, maar omdat ze een specifieke fysieke kwaliteit kunnen ontwikkelen.

KRACHT MOET WORDEN OMGEZET IN POWER

Een voetballer heeft weinig aan kracht die hij niet kan gebruiken. Dat is de kracht je ontwikkeld als je gaat trainen als een bodybuilder. Dat is tevens ook niet functioneel.

Je kunt ontzettend sterk zijn in de sportschool en toch géén snelle voetballer zijn.

Daarom is de ontwikkeling van power zo belangrijk.

Power is het vermogen om kracht snel te produceren.

Voetbal bestaat uit duizenden momenten waarop je dat vermogen nodig hebt:

  • de eerste meters van een sprint
  • een duel
  • een sprong
  • een versnelling na een richtingsverandering
  • afremmen
  • opnieuw accelereren
  • een explosieve actie met en zonder bal

Daarom moet krachttraining niet eindigen bij sterker worden.

Kracht is een middel.

Performance is het doel.

SNELLER WORDEN IS GÉÉN KUNSTJE

Er zijn talloze oefeningen bedacht om voetballers ‘sneller’ te maken, maar snelheid ontwikkelen is geen kwestie van een paar pionnetjes neerzetten en spelers zo vaak mogelijk van A naar B laten rennen.

Iedereen kan een sprintje trekken. Maar als je een speler tijdens een reguliere training tien keer achter elkaar van pion naar pion laat rennen, betekent dat niet automatisch dat hij sneller wordt. De kans is groter dat hij vooral vermoeid raakt.

Snelheid ontwikkelen vraagt om gerichte trainingsprikkels

Een voetballer moet daadwerkelijk fysieke eigenschappen ontwikkelen om sneller te worden. Denk aan het vermogen om explosief te versnellen, een hoge loopsnelheid te bereiken, die snelheid te controleren, effectief af te remmen en vervolgens opnieuw te versnellen.

Dat vraagt om specifieke sprinttraining en voldoende blootstelling aan hoge loopsnelheden. Want wie sneller wil worden, moet ook daadwerkelijk sprinten.

Sprinttraining is bovendien niet alleen belangrijk voor betere prestaties. Onderzoek naar sprinttraining bij voetballers beschrijft ook de mogelijke rol van regelmatige blootstelling aan hoge snelheden bij het verminderen van het risico op hamstring blessures.

Dat betekent overigens niet dat iedere voetballer zomaar maximaal moet gaan sprinten.

De juiste dosering, trainingsopbouw, sprinttechniek, trainingsleeftijd en totale belasting bepalen hoe je snelheid verantwoord ontwikkelt.

PLYOMETRIE IS DE VERBINDING TUSSEN KRACHT EN SPORT

Plyometrische training heeft een belangrijke plaats binnen de ontwikkeling van een voetballer. Het is een trainingsmethode om in zo kort mogelijke tijd, zoveel mogelijk kracht te genereren.

Plyometrische oefeningen zorgen ervoor dat je spieren snelle, explosieve bewegingen kunnen maken. Je spieren worden eerst verlengd en daarna snel en krachtig verkort. De oefeningen verhogen de hartslag, vergroten de spierkracht in benen/armen en verbeteren het vermogen van de spieren en gewrichten om snel in actie te komen.

Het uitvoeren van 50 Box jump’s is géén plyometrische training

Het is niet de bedoeling om de plyometrische oefeningen te gebruiken als conditie training. Dit gebeurd wel. Met name in de (low budget) sportscholen en bij CrossFit, maar nogmaals: plyometrische oefeningen zijn niet bedoeld om jezelf uit te putten en/of het nastreven van vermoeidheid. Het gehele idee achter de plyometrische oefeningen is om de explosiviteit te vergroten. Elke herhaling zo snel en krachtig mogelijk uit te voeren, anders zal er géén tot weinig progressie zijn met betrekking tot de power output.

Denk aan oefeningen zoals:

  • Pogo’s
  • Countermovement jump’s
  • Bounds
  • Hops
  • Drop jump’s
  • Single-leg jump’s
  • Horizontale sprongen
  • Laterale sprongen

De juiste oefening, intensiteit, hoeveelheid en ondergrond zijn afhankelijk van het niveau en het doel van de speler.

Altijd kwaliteit boven kwantiteit.

WENDBAARHEID IS MEER DAN ‘SNELLE VOETJES’

Een loopladder, pionnen/stokken parcours of vooraf ingestudeerd voetenwerk kan er spectaculair uitzien, maar dat maakt een oefening nog niet automatisch een goede agility training om wendbaarheid te ontwikkelen.

In een wedstrijd weet een speler namelijk nooit van te voren:

  • waar de tegenstander naartoe beweegt
  • wanneer hij moet remmen
  • wanneer hij moet versnellen
  • welke richting hij moet kiezen
  • wanneer hij moet reageren

Echte agility training vraagt daarom meer dan alleen snelle voeten.

Het gaat om het vermogen om waar te nemen, te beslissen, af te remmen en vervolgens explosief van richting te veranderen.

Daarom moet je onderscheid maken tussen ‘change of direction’ en ‘agility’ training.

Een vooraf afgesproken T-drill is bijvoorbeeld een change-of-direction oefening.

Een speler die reageert op een tegenstander en vervolgens een onverwachte richtingverandering maakt, komt veel dichter bij de complexiteit van echte agility.

BLESSURE PREVENTIE IS GÉÉN MAGISCHE OEFENING

“Welke oefening voorkomt een hamstring blessure?”

Dat is de verkeerde vraag.

Er bestaat geen magische oefening die een blessure kan voorkomen.

Blessure preventie is een systeem.

Daarbij spelen diverse factoren een rol. Denk hierbij aan de trainingsbelasting, herstel, kracht, excentrische capaciteit, sprintbelasting, mobiliteit, eerdere blessures, individuele verschillen, leeftijd en biologische ontwikkeling en de planning.

Bij voetbal is er onder experts bijvoorbeeld veel aandacht voor sprinten, high-speed running en excentrische training als onderdelen van een bredere preventieve aanpak. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat de context en timing van de training bepalend zijn.

Bij jeugdspelers komt daar nog iets belangrijks bij: groei en biologische maturatie. Twee spelers van dezelfde kalenderleeftijd kunnen zich lichamelijk heel verschillend ontwikkelen.

Om blessures te voorkomen moet je een compleet sportspecifiek programma volgen. Kies voor een specialist op het gebied van sportspecifieke training en niet voor de reguliere sportschool die voorzien is van de laatste high-tech machines.

GEEN CIRCUIT OM HET CIRCUIT

Een training hoeft niet zwaar te voelen om effectief te zijn.

Dat is misschien wel een van de belangrijkste principes binnen de performance training.

Een voetballer kan na een training volledig uitgeput zijn en toch nauwelijks een relevante fysieke kwaliteit hebben ontwikkeld.

Vermoeidheid ontwikkelen is géén trainingsdoel. en je hoeft de sportschool niet kruipend te verlaten.

Een training met 8 oefeningen × 5 herhalingen en vervolgens door naar de volgende oefening met minimale rust om de hartslag te verhogen waardoor je helemaal ‘kapot’ gaat kan uitstekend zijn voor een bepaald doel gericht op het kracht-uithoudingsvermogen, maar dat maakt het nog geen sportspecifieke krachttraining.

Wanneer je maximale kracht, power of snelheid wilt ontwikkelen, moet je juist voldoende kwaliteit en herstel kunnen leveren.

Performance training is géén high intensity interval training en het is ook géén wedstrijd wie het meest vermoeid naar huis gaat.

DE GROTE VRAAG: ‘IS ER SPRAKE VAN TRANSFER?’

Dit is voor mij altijd het belangrijkste criterium.

Voor iedere oefening zou je jezelf moeten kunnen afvragen:

‘Waarom doe ik dit?’

En vervolgens:

‘Welke fysieke kwaliteit ontwikkel ik?‘

En uiteindelijk:

‘Waarom is die kwaliteit relevant voor deze voetballer?‘

Dat noemen we transfer.

Sportspecifieke training voor voetballers

Hier een voorbeeld van het proces.

1. De actie

  • Accelereren over de eerste 5 tot 10 meter

2. Belangrijke benodigde fysieke kwaliteiten

  • Krachtproductie
  • Horizontale kracht
  • Rate of force development
  • Beenkracht
  • Rompcontrole
  • Sprinttechniek

3. Mogelijke trainingsmiddelen

  • Uni laterale krachttraining
  • Squat
  • Hinge
  • Sled push & Resisted sprint
  • Plyometrie

Je hoeft dus geen voetbal actie na te bootsen.

Je ontwikkelt de fysieke eigenschappen achter die actie.

TRAINEN MET DOELSTELLING

De training moet altijd een doel hebben.

Sportspecifieke krachttraining begint daarom niet bij een oefening.

Het begint bij een doelstelling.

  • Sneller worden over 5 meter
  • Maximale snelheid verhogen
  • Explosiever worden
  • Sterker worden in duels
  • Beter afremmen
  • Wendbaarder worden
  • Belastbaarheid vergroten
  • Terugkeren na een blessure

Dan bepaal je vervolgens welke fysieke kwaliteiten daarvoor ontwikkeld moeten worden.

Daarna kies je de oefeningen.

Niet andersom.

PERIODISERING: NIET ELKE WEEK HETZELFDE

Een voetballer heeft geen oneindige hoeveelheid herstelcapaciteit.

De krachttraining moet daarom worden afgestemd op onder andere de leeftijd, niveau, positie, wedstrijdkalender, belasting, individuele fysieke kwaliteiten en blessures.

Een jeugdspeler in ontwikkeling vraagt iets anders dan een volwassen profvoetballer die zondag 90 minuten heeft gespeeld.

En een speler die drie keer per week met zijn club traint, vraagt iets anders dan een speler die zes trainingen per week heeft.

Individualiseren is géén luxe.

Het is noodzakelijk.

FUNCTIONEEL TRAINEN IS NIET HETZELFDE ALS INSTABIEL TRAINEN

Een Bosu bal, foam kussen en/of allerlei elastieken maken een oefening niet automatisch functioneler.

Sterker nog: wanneer instabiliteit ervoor zorgt dat een speler minder kracht kan produceren, minder snelheid kan ontwikkelen of de beweging niet goed kan uitvoeren, kan het juist het tegenovergestelde bereiken.

Een voetballer moet immers niet alleen stabiel zijn.

Hij moet ook kracht kunnen produceren en absorberen terwijl hij beweegt.

Daarom hoeft een oefening niet ingewikkeld te zijn om effectief te zijn.

De Kettlebell swing en de Bulgarian split squat zijn bijvoorbeeld oefeningen die veel meer betekenen voor een voetballer dan een soort van ‘spectaculaire’ oefening op een Bosu bal.

Complexiteit is geen bewijs van kwaliteit.

DE MODERNE PERFORMANCE COACH

Een goede performance coach verzamelt niet zoveel mogelijk oefeningen.

Hij weet waarom hij een oefening gebruikt.

Hij begrijpt de relatie tussen:

Kracht → power → snelheid → agility → prestatie

Hij begrijpt ook dat een speler niet alleen sterker moet worden, maar dat die kracht beschikbaar moet zijn op het juiste moment, met de juiste snelheid en onder de juiste omstandigheden.

Daarom bestaat een effectief programma uit meer dan alleen krachttraining.

Strength + power + plyometrics + sprint + change of direction + conditioning + mobility + recovery. Dat alles binnen een up-to-date sportspecifiek movement based programma specifiek voor voetballers.

En dat alles binnen één geheel.

STOP MET TRAINEN OM TE TRAINEN

De fitness industrie heeft ons jarenlang geleerd dat een goede training een training is waarbij je bezweet en uitgeput de deur uitloopt.

Voor een voetballer is dat een veel te simpele benadering.

Een goede performance training kan zwaar zijn.

Een goede performance training kan intens zijn.

Maar soms is een goede training juist relatief kort en voelt de speler zich na afloop nog fris.

Omdat het doel niet was om hem kapot te maken.

Het doel was om hem beter te maken.

DUS: WAT IS ‘ECHTE’ SPORTSPECIFIEKE KRACHTTRAINING?

Sportspecifieke krachttraining is géén training met bal in de sportschool.

Het is géén verzameling kunstjes.

Het is géén circuit om zoveel mogelijk calorieën te verbranden.

Het is géén wedstrijd wie het zwaarste gewicht kan tillen.

Het is géén imitatie van voetbalbewegingen met extra weerstand en het is zeker géén verzameling oefeningen omdat ze er spectaculair uitzien op Instagram.

Het is doelgericht trainen van fysieke kwaliteiten die relevant zijn voor de sporter.

Met een duidelijke opbouw vanuit een intelligent systeem.

Met een duidelijke reden achter iedere oefening.

Met voldoende aandacht voor kracht, power, snelheid, explosiviteit, belastbaarheid en herstel.

En altijd met één centrale vraag:

‘Wat moet deze speler beter kunnen op het veld?‘

Want uiteindelijk telt niet wat er in de gym gebeurt.

Het telt wat je ermee op het veld kunt doen.

DOMINATE YOUR SPORT

Een voetballer moet niet trainen als een bodybuilder.

Hij moet ook niet trainen als een CrossFit atleet.

Hij hoeft géén honderden oefeningen te kennen.

Hij moet trainen als een atleet.

  • Sterker worden
  • Sneller worden
  • Explosiever worden
  • Beter leren afremmen
  • Kracht kunnen produceren
  • Kracht kunnen absorberen
  • Beter bestand zijn tegen de belasting van voetbal

De fysieke kwaliteiten ontwikkelen die hem helpen een betere voetballer te worden.

Dat is voor mij de essentie van sportspecifieke krachttraining.

Train niet om moe te worden.

Train om beter te worden.


Wetenschappelijke bronnen

Suchomel, T.J. et al. (2018). Training for muscular strength: methods for monitoring and development. Sports Medicine. Comfort, P. et al. (2021). Strength and conditioning practices in elite football. Strength & Conditioning Journal. Silva, J.R. et al. (2018). Strength training in soccer: effects on physical performance. Sports Medicine. Haugen, T. et al. (2019). The training and development of elite sprint performance. Sports Medicine. Buchheit, M. & Laursen, P.B. (2013). High-intensity interval training, solutions to the programming puzzle. Sports Medicine. Al Attar, W.S.A. et al. (2017). Nordic hamstring exercise and hamstring injury prevention in soccer. Sports Medicine. van Dyk, N. et al. (2019). Including the Nordic hamstring exercise in injury prevention programmes halves the rate of hamstring injuries. British Journal of Sports Medicine. Chaabene, H. et al. (2020). The effects of plyometric training on physical performance in soccer players. Sports Medicine. Suchomel, T.J., Nimphius, S. & Stone, M.H. (2016). The importance of muscular strength in athletic performance. Sports Medicine. McGuigan, M.R. et al. (2019). Strength and conditioning for team sports. Routledge.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen

Geef een reactie